Shadow AI

Shadow AI op uw netwerk: wat zichtbaar is en wat niet

Shadow AI is het gebruik van AI-diensten en -tools die de organisatie niet heeft goedgekeurd: een chatbot in de browser, een AI-plug-in, een programmeerassistent of een taalmodel op iemands laptop. Vanuit het netwerk ziet u welke machines welke AI-diensten bereiken, wanneer en hoeveel data ze versturen. Wat er is getypt of geplakt, ziet u niet, want dat verkeer is versleuteld.

Het feit om mee te plannen

Artikel 4 van de AI-verordening (Verordening (EU) 2024/1689) verplicht aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen om maatregelen te nemen die de AI-geletterdheid van hun personeel bevorderen; sinds de wijziging door Verordening (EU) 2026/1744 in juli 2026 hoeven zij daarbij niet voor ieder persoon een bepaald niveau te garanderen. Volgens artikel 113 geldt dat sinds 2 februari 2025.

Bron: Regulation (EU) 2024/1689 (AI Act), Article 4 (AI literacy) and Article 113 (dates of application) — EUR-Lex

Wat het netwerk laat zien, en wat niet

Zicht op het netwerk beantwoordt de eerste vraag van elk AI-beleid: wat wordt er vandaag echt gebruikt?

  1. 01Zichtbaar: welke AI-diensten worden gebruikt

    Verbindingen met externe AI-diensten zijn te herkennen aan de bestemming en de servernaam in de TLS-handshake, zodat u ziet welke diensten in gebruik zijn en hoe vaak, zonder iets te ontsleutelen.

  2. 02Zichtbaar: wie ze gebruikt, en hoeveel

    Elke verbinding hoort bij een host, dus u ziet welke machines of segmenten AI-diensten gebruiken en hoeveel data ze versturen. Zo onderscheidt u een snelle vraag van een grote upload.

  3. 03Zichtbaar: lokaal draaiende modellen

    Taalmodellen die op uw eigen machines draaien, verschijnen als verkeer van lokale runtime-omgevingen, dat NetSenX ook markeert.

  4. 04Niet zichtbaar: de inhoud

    Prompts, geplakte documenten en antwoorden gaan door versleutelde sessies. Netwerkmonitoring kan ze niet lezen, en NetSenX ontsleutelt nooit verkeer. Om te beoordelen wat er is gedeeld, zijn de beheerlogs van de AI-dienst zelf of een DLP-tool nodig.

Wat NetSenX vandaag doet

  • Markeert vanaf het Pro-abonnement verkeer naar externe AI-diensten en naar lokaal draaiende taalmodelomgevingen.
  • Laat zien welke host welke AI-dienst bereikte en hoeveel data er ging, zodat u weet wat er in gebruik is voordat u het beleid schrijft.
  • Analyseert het verkeer op basis van metadata en ontsleutelt het nooit, zodat geen promptinhoud bij NetSenX terechtkomt.
  • Houdt klantgegevens in de EU en legt elke melding in begrijpelijke taal uit.

Wat NetSenX niet doet

NetSenX leest geen prompts, bestanden of antwoorden, blokkeert geen AI-diensten en beslist niet welke zijn toegestaan: die beslissingen horen in uw AI-beleid, en de handhaving in uw proxy, uw firewall of de beheerinstellingen van de dienst. Het ziet AI-gebruik alleen op de netwerken die het bewaakt; een telefoon op mobiele data of een laptop thuis valt buiten zijn zicht.

Vragen van kopers

Hoe detecteer ik shadow AI op mijn netwerk?

Kijk naar uitgaande verbindingen met AI-diensten: de bestemming en de servernaam in de TLS-handshake geven de dienst prijs zonder dat er iets wordt ontsleuteld. NetSenX markeert dit verkeer, en verkeer naar lokaal draaiende taalmodellen, vanaf het Pro-abonnement.

Ziet netwerkmonitoring wat medewerkers in een AI-chatbot typen?

Nee. De inhoud van de sessie is versleuteld, en NetSenX ontsleutelt die nooit. Het laat zien dat een host een AI-dienst gebruikte, wanneer en hoeveel data er ging; voor de inhoud hebt u de zakelijke logs van de dienst of een DLP-tool nodig.

Verplicht de AI-verordening ons om AI-gebruik door medewerkers te beheren?

Als uw organisatie in haar werk AI-systemen gebruikt, verplicht artikel 4 van de AI-verordening haar maatregelen te nemen die de AI-geletterdheid van het personeel bevorderen, en die plicht geldt sinds 2 februari 2025; sinds juli 2026 staat in de gewijzigde tekst dat niet voor ieder persoon een bepaald niveau gegarandeerd hoeft te worden. Weten welke AI-diensten echt worden gebruikt, is een praktische eerste stap; uw juridisch adviseur vertelt u wat er verder voor u geldt.

Zit detectie van shadow AI in elk abonnement?

Nee. Het hoort bij het Pro-abonnement en hoger. Het Free-abonnement omvat gedragsdetectie, zoals van beaconing, scans en laterale beweging, zonder tijdslimiet.

Bronnen

  1. Regulation (EU) 2024/1689 (AI Act), Article 4 (AI literacy) and Article 113 (dates of application) — EUR-Lex
  2. Regulation (EU) 2026/1744 (Digital Omnibus on AI), amending Article 4 of the AI Act — EUR-Lex
  3. Regulation (EU) 2016/679 (GDPR), Article 28 (processors) — EUR-Lex

Deze pagina is algemene informatie en geen juridisch advies. Controleer uw verplichtingen bij uw nationale toezichthouder of uw juridisch adviseur.

Gerelateerde pagina's

Probeer NetSenX op uw eigen netwerk

Begin met het Free-abonnement voor maximaal 3 apparaten, of boek een demo van 20 minuten.

Bekijk prijzenBoek een demo